Upala tetive prsta: Simptomi, dijagnoza i lečenje

Upala tetiva prstiju šake predstavlja čest klinički problem, naročito kod osoba koje obavljaju repetitivne pokrete rukama – rad na tastaturi, manuelni rad, sportisti, muzičari. Tetive prstiju su fine anatomske strukture koje omogućavaju precizne pokrete, a obavijene su sinovijalnim omotačem koji smanjuje trenje. Kada dođe do iritacije ili preopterećenja, razvija se zapaljenski proces poznat kao tendinitis ili, ako je zahvaćen i omotač, tenosinovitis. Ovo stanje može biti akutno ili hronično i značajno utiče na funkcionalnost šake, kvalitet života i radnu sposobnost pacijenta. Pravovremena dijagnoza i adekvatna terapija ključni su za sprečavanje komplikacija.

Simptomi upale tetive prsta

Klinička slika varira u zavisnosti od težine i trajanja procesa, ali postoje karakteristični znaci na koje treba obratiti pažnju.

Bol

Bol je dominantan simptom i obično se javlja duž toka tetive, pri pokretima prsta (fleksija i ekstenzija) i pri pritisku na zahvaćeno područje. U početku se javlja samo pri opterećenju, dok u kasnijim fazama može biti prisutan i u mirovanju.

Otok i crvenilo

Zapaljenski proces dovodi do lokalnog otoka, a koža može biti blago crvena i topla. Kod izraženog tenosinovitisa otok može biti difuzan i zahvatiti čitav prst.

Ograničena pokretljivost

Pacijent ima poteškoće pri savijanju ili opružanju prsta. Pokreti mogu biti bolni i ukočeni, što značajno otežava svakodnevne aktivnosti.

„Škljocanje” – trigger finger (okidački prst)

Kod specifičnog oblika poznatog kao „okidački prst” dolazi do osećaja preskakanja tetive, blokade u određenom položaju i naglog otpuštanja uz bol. Ovo stanje nastaje zbog zadebljanja tetive ili njenog omotača.

Znaci infekcije (kod infektivnog tenosinovitisa)

U slučaju infektivnog oblika javljaju se intenzivan bol, izražen otok, povišena telesna temperatura i gnojni sadržaj. Ovo stanje zahteva hitnu medicinsku intervenciju.

Kako se postavlja dijagnoza?

Dijagnoza se u najvećem broju slučajeva postavlja na osnovu anamneze i kliničkog pregleda.

Anamneza

Lekar prikuplja podatke o prirodi posla ili aktivnosti, trajanju simptoma, prethodnim povredama, kao i sistemskim bolestima kao što su reumatoidni artritis ili dijabetes, koji mogu biti predisponirajući faktori.

Klinički pregled

Pregled obuhvata palpaciju tetive radi utvrđivanja bolnosti, procenu pokretljivosti, testove funkcije šake i uočavanje otoka i deformiteta. Kod sumnje na „trigger finger” karakterističan je palpabilan čvorić na tetivi.

Dodatne dijagnostičke metode

U komplikovanijim ili nejasnim slučajevima koriste se:

Laboratorijske analize – kod sumnje na sistemsku ili infektivnu etiologiju
Ultrazvuk – prikazuje zadebljanje tetive i tečnost u omotaču
Magnetna rezonanca (MRI) – detaljna analiza mekih tkiva

Lečenje upale tetive prsta

Lečenje zavisi od uzroka, težine i trajanja simptoma. Cilj terapije je smanjenje bola, inflamacije i vraćanje funkcije šake.

Konzervativna terapija – prvi korak

Odmor i imobilizacija: Izbegavanje pokreta koji izazivaju bol i nošenje ortoza ili udlaga smanjuje opterećenje zahvaćene tetive.

Hladne obloge: Primena leda smanjuje otok i bol, posebno u akutnoj fazi.

Nesteroidni antiinflamatorni lekovi (NSAIL): Mogu se koristiti oralno ili topikalno. Topikalni oblici imaju prednost zbog lokalnog delovanja i minimalnih sistemskih neželjenih efekata.

Topikalni analgetici sa levomentolom

Topikalni preparati imaju značajnu ulogu u terapiji jer deluju lokalno, uz minimalne sistemske neželjene efekte. Posebno mesto zauzimaju preparati koji sadrže levomentol.

Levomentol je aktivni izomer mentola, prirodnog jedinjenja dobijenog iz biljke nane. On deluje na senzorne receptore u koži – tzv. TRPM8 receptore – koji su odgovorni za osećaj hladnoće. Mehanizam delovanja zasniva se na „konkurenciji” između signala bola i osećaja hladnoće koji se prenose nervnim putem, čime se postiže analgetski efekat.

Konkretni efekti levomentola uključuju:

Osećaj hlađenja i smanjenje percepcije bola
Poboljšanje lokalne cirkulacije
Blago protivupalno dejstvo

Preparati sa levomentolom koriste se kod tendinitisa, mišićnih bolova i sportskih povreda. Nanose se na bolno mesto 2–3 puta dnevno, lagano utrljavanjem radi bolje apsorpcije. Treba izbegavati kontakt sa oštećenom kožom i sluzokožom.

Fizikalna terapija

Nakon smirivanja akutne faze uvodi se fizikalna terapija čiji je cilj vraćanje pune funkcije i prevencija recidiva. Obuhvata:

Vežbe istezanja i jačanje mišića šake
Ultrazvučnu terapiju
Elektroterapiju

Injekciona terapija

Kod upornijih slučajeva primenjuju se kortikosteroidne injekcije u područje tetive. One efikasno smanjuju inflamaciju, ali se koriste oprezno zbog mogućih neželjenih efekata, pre svega slabljenja tetive.

Hirurško lečenje

Hirurška intervencija je indikovana kada konzervativna terapija ne daje rezultate, naročito kod hroničnog tenosinovitisa i „trigger finger” koji ne reaguje na ostale oblike lečenja.

Zaključak

Upala tetive prsta je stanje koje, uz pravovremenu dijagnozu i prilagođenu terapiju, u većini slučajeva dobro reaguje na konzervativno lečenje. Kombinacija odmora, topikalnih analgetika, fizikalne terapije i – po potrebi – injekcionih procedura omogućava efikasan oporavak i povratak punoj funkciji šake. Ključ je u tome da se ne odlaže poseta lekaru pri prvim simptomima, kako bi se sprečio prelaz u hronično stanje.

Autor: Dr Ljiljana Pandrić